Engelli Hakları ve Savunuculuk

Merhabalar. Geçtiğimiz günlerde Hemdem Özel Eğitim bünyesinde bir seminer yaptık, belki görmüşsünüzdür afişini. Bu seminerden edindiğim önemli bilgileri ve Ayşe Hanım'ın önerilerini sizinle paylaşmak istedim. Şimdiden iyi okumalar.

...

Ayşe Hanım seminerin başında yardım ve hak konularını değerlendirdi. Birleşmiş Milletler Eski Genel Sekreteri Kofi Annan'ın bir sözüne atıfta bulundu. Bu sözün benim blogumda da yer almasını çok istedim: "Özel gereksinimli bireyler, dünyadaki en kalabalık azınlıktırlar.". Bu cümle, birçok önemli konuya dikkat çektiği için, bence çok önemli bir cümle. Bu cümle üzerinden özel gereksinimli bireylere sunulan hakların hak olduğu ve yardım olmadığı vurgusunu yapmamız önemli. Çünkü devletler kendilerine "sosyal devlet" diyorlarsa mutlaka özel gereksinimli bireylere de hakları olan "hakları" vermelidirler ve bunu bir yardım gibi sunmamalıdırlar.

Özel gereksinimli bireylerin ve onların haklarının savunucularının bütün talepleri Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi Temelli'dir. Bu sözleşmeye imza atan her ülke bu sözleşmenin maddelerini uygulamak zorundadır. Türkiye'de ise 2014 yılında Engelliler Kanunu yayınlandı ve bu sözleşmeyi temel alan bir kanun olduğu görülmekte. Ancak uygulamada sorunlar olduğunu yazmama gerek var mı bilemedim?!

Ülkemizde aynı zamanda "Otizm Eylem Planı" yayınlandı ve Ayşe Hanım şunu önerdi: Çocuğu ya da kendisi otizmli olsun olmasın her birey bu eylem planını okumalı çünkü alınan kararlar bütün yetersizlik alanlarına hitap etmekte. Mutlaka buradan okuyun.

Ağır yetersizliği olan bireyler SGK tarafından bakıma muhtaç olarak nitelendiriliyor ve onlara bakım veren kişiler erken emekli olabiliyorlar.

Anayasa'mızda bu konuya dikkat çeken önemli maddeler var. Örneğin 10. maddede "Engelliler için alınacak önlemler eşitliği bozmaz." cümlesi yer almakta ve bence çok değerli. Sadece bu cümle üzerinden bile birçok hakkımızı savunabiliriz, ne dersiniz?

Buna ek olarak Anayasa'nın 42. maddesinde de yetersizliği olan bireylerin topluma yararı vurgusu yapılmakta. Yani çocuklarımız için yapacağımız her olumlu girişim toplumun da yararını gözettiği için desteklenmesi gereken bir nitelik alacak. Bence bu da önemli bir bilgi.

Bilindiği gibi ÇÖZGER adı altında çocuklarımız için aldığımız bir Sağlık Kurul Raporu vardı. Bu raporda artık "engel" kelimesinin geçmemesi, engelli raporu olmaması önemli bir adım ancak çeşitli önemli noktalar var. Örneğin bu rapora 30 gün içerisinde itiraz edebiliyoruz. Eğer bu süreyi kaçırırsak altı ay içerisinde yeniden itiraz edemiyoruz. Bu noktayı ayrıca vurgulamak istedim. Engel oranı karşılıkları ise şu şekilde olmuş artık:

Özel Gereksinim Var %20-39

Hafif Düzey Özel Gereksinim Var %40-49

Orta Düzey Özel Gereksinim Var %50-59

İleri Düzeyde Özel Gereksinim Var %60-69

Çok İleri Düzeyde Özel Gereksinim Var %70-79

Belirgin Düzeyde Özel Gereksinim Var %80-89

Özel Koşul Gereksinimi Var %90-99

EKPSS önümüzdeki yıl yapılacak ve bu sınavdan alınan puan tam 4 yıl geçerli olacak. Buna ek olarak 15 yaşını dolduran yetersizliği olan bireylerin tamamı İŞKUR'a başvurarak buradan çeşitli mesleklerde eğitim alabiliyorlar. İŞKUR bu eğitim sonrasında bireyleri istihdam da ediyor, yönlendiriyor. Bu da bence çok önemli bir bilgi.

Peki bizler neleri okumalı ve neleri öğrenmeliyiz? Ayşe Hanım bizim için listelemiş:

• Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi
• Anayasa'nın bu konudaki hükümleri
• Engelliler Hakkındaki Kanun
• Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği
• Otizm Eylem Planı
• Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu Hakkındaki Yönetmelik
• Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkındaki Yönetmelik

Peki haklarımızı aramak için nerelere başvurmalıyız? İşte buyurun:

1. Her türlü başvuruyu dilekçe ile yapmak önemli.
2. CİMER/ALO 150
3. Kamu Denetçiliği Kurumu
4. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu
5. TBMM Dilekçe Komisyonu
6. Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmletleri Genel Müdürlüğü (bilgiedinme.eyhgm@ailevecalisma.gov.tr)
7. Sorun yaşanan kuruma doğrudan dilekçe ile başvuru.

Umarım yararlı bir yazı olmuştur. Ben önümüzdeki dönemde Ayşe Hanım'ı yeniden okulumuza davet etmeyi planlıyorum. Takipte kalın. Sevgilerimle.

Sağlık Kurul Raporu Ne İşe Yarıyor?

Merhabalar. Son üç haftadır daha çok uygulamada karşılaştığınız temel sorunları içine alan yazılar yazmaya çalışıyorum. Bu sorunları bir kurum idarecisi olarak uygulamada ben de yaşıyorum ancak yaşadığımız en temel problem; bürokratik süreçlerin aileler tarafından bilinmemesi ve bu süreçleri çocuklarının devam ettikleri özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinin kontrolüne bırakmaları. Bürokratik süreci öğrenmek oldukça önemli çünkü her sene yenilenen bu süreç sizin hayat kalitenizi, çocuğunuzun eğitim yaşantısını, aldığınız sosyal destekleri etkiliyor. Öte yandan bu bürokratik süreç öğrenci velisinin görevidir çünkü rehabilitasyon merkezlerine devlet tarafından verilmiş böyle bir sorumluluk yoktur. Çeşitli kurumların nüfusunu arttırmak için bu şekilde hizmetler vermesi de sorgulanması gereken bir durumdur. Bu konular çok başka ve biraz da "hassas" konular. Hadi asıl konumuza dönelim.

...

Yetkili hastanelerden aldığımız Sağlık Kurulu Raporu ne işe yarar?

1. Öncelikle çocuğunuzun ayrıntılı şekilde tıbbi muayeneden geçmesini sağlar. Her açıdan çocuğunuzun muayene edilmesi olası hastalıklarla, var olan rahatsızlıklarla ilgili bilgi almanızı sağlar.
2. Çeşitli ilaçların ücretinin ödenmesi için bu raporun olması gerekmektedir. Bu rapor ile yurt dışından gelen, yüksek ücretli ilaçların ücretlerinin tamamı ya da bir kısmı devlet tarafından ödenir. Bu sosyal bir haktır.
3. Bulunduğunuz şehrin belediyesinin sunduğu imkanlara göre elektrik, su, doğalgaz faturalarında belirli oranlarda indirim uygulanmaktadır. Bu bilgi kentten kente değişmektedir. Bu nedenle bağlı bulunduğunuz belediyeye sorarak bu haklarınızı öğrenebilirsiniz.
4. Bazı belediyeler özel gereksinimli bireylerin ailelerine ve kendilerine yardımcı olmak için evlere temizlik, bakım, onarım gibi hizmetler sunmaktadırlar. Örneğin Ankara Büyükşehir Belediyesi özel gereksinimli bireylerin evlerine ayda bir temizlik için yardımcı eleman göndermektedir. Bu bilgileri yine bağlı bulunduğunuz belediyeden öğrenebilirsiniz.
5. Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde, Fizik Tedavi Merkezlerinde devletin önceden belirlediği miktarda özel seans alabilmeniz için bu rapor gereklidir. Bu rapor ile başvuracağınız Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinden alacağınız rapor ile belirli bir süre içerisinde belirli sayıda seans alabiliyorsunuz. Sağlık kurulu raporunuz olmadan bu kurumlardan ücretsiz seans almanız mümkün olmuyor.
6. "Engelli maaşı"na başvuru için belirli bir oradan yetersizliğinizin ya da çocuğunuzun yetersizliğinin olması gerekir. Bu maaşı almak adına başvuru yapabilmek için bu rapora ihtiyacınız vardır.
7. "Özürlü Kartı" denen bir sisteme başvurmanızı sağlar. Bu kartı aldığınızda birçok topluma açık mekanda, hastanede önceliğiniz olacaktır. Bu kart gelir vergisi indirimi, seyahat etmek için alınan biletlerde %40 indirim, sinema ya da tiyatrolarda belirli miktarda indirimler sağlamaktadır.
8. Kamu kurumlarına "engelli memur" alımlarında bu raporu sunmak gerekmektedir. Bu rapor ile "engelli memur" kadrolarına başvurulabilmektedir.
9. Cihaz, destek üniteleri, materyal temini konusunda da bu rapor çeşitli imkanlar sunmaktadır. Ödemenin tamamı ya da bir kısmı devlet tarafından yapılmaktadır.
10. Özel kuruluşların sosyal ya da maddi desteklerinden yararlanmak için yine bu rapora ihtiyaç duyulmaktadır.

Gördüğünüz gibi desteklerin çoğunluğu maddi desteklerken biraz daha sosyalleşmek adına destekler sınırlı olarak karşımıza çıkıyor. Bu nedenle öğretmenlerin aileleri, ailelerin kendi kendilerini sosyalleşme konusunda motive etmeleri, araştırmalar yapmaları çok önemli. Bu yazının sonunda bunu önermeden geçemezdim.

Haftaya görüşmek üzere, sevgilerimle.