Kaynaştırma Yazı Dizisi - 7

Merhaba. Yazı dizisinin yedinci yazısı kaynaştırma hakkında görüşleri içeriyor. Hadi başlayalım.

Kaynaştırmaya devam eden özel gereksinimli öğrencilerin kaynaştırmaya ilişkin görüşü

Kaynaştırma eğitimine devam eden özel gereksinimli öğrencinin kaynaştırma hakkındaki görüşlerinin ortaya konduğu bir çalışma 2015 yılında Türkiye’de yapılmıştır. Gül ve Vuran’ın yaptıkları çalışmada 14 zihinsel yetersizliği ya da öğrenme güçlüğü olan ve kaynaştırma uygulamalarına devam eden öğrenciye ulaşılmıştır. Öğrencilere belirlenen sorular sorulmuş ve ses kaydı alınarak görüşmeler kayıt altına alınmıştır.

Yapılan görüşmelerin tümevarım yöntemiyle analizinin ardından şu sonuçlara ulaşılmıştır: Öğrencilerin çoğunluğu “Okulda ne öğreniyorsun?” sorusuna cevap verebilmiştir. Öğrendikleri konularda neden zorlandıklarına ilişkin soruya ise not alamama, konuların zor olması, öğretmenin anlatımına yetişememe gibi cevaplar verilmiştir. Ne öğrenmek istedikleri sorulduğunda ise çoğunluğu bu soruya cevap vermezken geriye kalan kısımdaki öğrencilerin çoğunluğu da var olan derslerinden memnun olduklarını, yeni bir şey öğrenmek istemediklerini belirtmişlerdir. Ödevlerle ilgili yöneltilen soruya ise katılımcılar sıklıkla ödevleri tek başlarına yapmaya çabaladıklarını ancak yardıma ihtiyaç duyduklarında, ebeveynlerinden ya da kardeşlerinden yardım aldıklarını belirtmişlerdir. Öğrencilere uygulanan sınavlar hakkında sorular sorulurken, soruyu soran gözlemci tarafından öğrencilerin oldukça utandıkları ve başarısızlık duygusu yaşadıkları gözlemlendiği söz konusu araştırmada sunulmuştur. Buna ek olarak kaynaştırmaya devam eden öğrencilerin okulda uyulması gereken kurallar hakkında bilgi sahibi olduğu da bulgular arasında yer almıştır. Öğrencilerin çoğunlu sınıflarında ödülün kullanılmadığı ancak cezanın çeşitli türlerinin kullanıldığı bilgisini vermişlerdir. Görüşmeleri yapan uygulayıcı araştırmasında; cezanın öğrencilerde pekiştirici bir etkisi olabileceğinden bahsetmiştir. Çalışmaya katılan öğrencilerin çoğunluğu okuldaki sosyal etkinliklerden haberdar değildir. Katılımcıların çoğunluğu arkadaşlarıyla ilişkisini “iyi” olarak nitelendirmektedir.

Normal gelişim gösteren öğrencilerin kaynaştırmaya ilişkin görüşü

Alanda yapılan çalışmalar sonucunda; erken yaşlardan itibaren öğrencilerin özel gereksinim durumlarını fark edebildiğini ortaya koymuştur. Tufan ve Swadener’ın yaptığı çalışma (2016) da bu durumu kanıtlar nitelikte olmuştur.

Bu çalışmadaki bulgular şu şekilde özetlenebilir:

 Söz konusu çalışmada normal gelişim gösteren öğrencilerin yetersizlikleri isimlendirilirken zihinsel yetersizlik, bedensel yetersizlik gibi kavramları kullanmadıkları görülmüştür.

 Normal gelişim gösteren öğrencilerin, özel gereksinimli öğrencilere ilişkin görüşleri çoğunlukla olumlu olarak görülmüştür.

 Normal gelişim gösteren çocuklar korku ve yetersizliği ilişkilendirmemişlerdi.

 Özel gereksinimli öğrenciler, normal gelişim gösteren öğrenciler tarafından en iyi arkadaşları arasında gösterilmiştir.

 Kabullenici bir görüş gözlemlenmiştir.

 Bütün bu olumlu görüşlere karşın ezici oyun, dışlama, göz ardı etme ve düşük beklenti geliştirme davranışları sergiledikleri de araştırmada ortaya konmuştur.

Bir başka çalışmada ise ilköğretim kademesinde öğrenim gören çocukların özel gereksinimli öğrencileri kabul ettiği ve farklı olarak algıladığı bulgusuna ulaşılmıştır. Normal gelişim gösteren öğrencilerin, kaynaştırmaya ve özel gereksinimli öğrencilere bakış açısı üzerinde ailelerinin ve çevrenin etkisi olduğu görülmektedir.

Normal gelişim gösteren öğrencilerin kaynaştırmaya ilişkin görüşleri, yaşları büyüdükçe olumsuz yönde değişmektedir. Bu nedenle kaynaştırma uygulamalarına okul öncesi dönemde başlamanın önemi alanyazında sıkça vurgulanmaktadır. Lise ve üniversite yıllarında yapılan araştırmalarda ise bu olumsuz görüşlerin değişmediği, dolayısıyla alınan eğitimin bu görüşleri değiştirmediği sonucuna ulaşılmıştır.

Kaynaştırma sınıfı sınıf öğretmenin kaynaştırmaya ilişkin görüşleri:

Literatürde yapılan taramalarda öğretmenlerin kaynaştırmaya ilişkin görüşlerinin olumsuz olduğu görülmüştür. Özel eğitim ile ilgili bilgi almış sınıf öğretmenlerinin kaynaştırmaya ilişkin görüşlerinin olumlu yöne yöneldiği görülmüştür.

Yapılan başka bir araştırmada öğretmenlerin kaynaştırmayı uygun ve gerekli gördükleri, ancak öğretmen için zor ve yorucu olduğunu düşündükleri bulgularına ulaşılmıştır.

Farklı bir çalışmada, öğretmenlerin kaynaştırmayla ilgili duyguları şu şekilde görülmüştür:

• Özel gereksinimi olan insanlarla iletişimi kısa tutma ihtiyacı, ağır bedensel yetersizliği olan öğrencilerle karşılaşınca ilk şoku atlatamama,
• özel gereksinimli bir öğrenciyle karşılaşınca ona bakmaktan korkma,
• kendisinin özel gereksinimli olması durumunda bundan üzüntü duyacak olma. 
• Aynı çalışmada sınıf öğretmenlerinin kaynaştırmaya ilişkin görüşleri ise özel gereksinimli öğrencilerin genel eğitim sınıflarında bulunmaları gerektiği yönünde ortaya konmuştur.

Sınıf öğretmeni adaylarının görüşlerinin incelendiği bir çalışmada şu sonuçlara ulaşılmıştır:

• Öğretmen adayların kaynaştırmaya ilişkin görüşleri mezun oldukları lise tipi ve okudukları bölüm, aile ve/veya çevrelerinde özel gereksinimli bir bireyin olup olmaması durumuna göre farklılık göstermemektedir.
• Buna karşın kaynaştırma ile 40 ilgili ders almaları kaynaştırmaya ilişkin görüşleri olumlu ve anlamlı yönde etkilemiştir.
• Başka bir çalışmada ise alınan eğitimin görüşleri etkilemediği bulgularına ulaşılmıştır.

Kaynaştırma uygulamalarının yapıldığı okulun rehber öğretmenin kaynaştırmaya ilişkin görüşleri:

Türkiye’deki rehber öğretmenler kaynaştırma konusunda kendilerini yeterli görmemektedirler. Bu yetersizlik duygusu kaynaştırmaya ilişkin görüşlerini de olumsuz yönde etkilemektedir.

Okul rehber öğretmenlerinin kaynaştırma sürecinde karşılaştıkları sorunlar; okulların fiziksel koşullarının yetersizliği, sınıfların kalabalık olması, sınıflarda tek öğretmenin bulunması, ağır çalışma koşulları, öğrenci takiplerinin yeterince yapılmaması, merkezlerle iletişim kopukluğu şeklindedir.

Rehber öğretmen adaylarıyla yapılan bir çalışmada, kaynaştırmaya ilişkin görüşlerinin olumlu olduğu sonucu bulunmuştur. Engelli bir yakını olan rehber öğretmen adayları, olmayanlara göre daha olumlu görüş belirtmiştir.

Kaynaştırma uygulamalarının yapıldığı okulun yönetiminin kaynaştırmaya ilişkin görüşleri: 

Kaynaştırma okulunun yönetiminin kaynaştırma ile ilgili bilgi sahibi olması ve bu bilgileri süreçte kullanması kaynaştırmanın verimliliğini önemli ölçüde etkilemektedir. 

Yıkılmış ve Pınar’ın yaptığı çalışmaya göre okul müdürlerinin kaynaştırmayla ilgili tutum ve davranışları şu şekildedir: Kaynaştırma uygulamalarını yönetmelikte olduğu gibi uygulamamaktadırlar, gerekli destek eğitim hizmetlerini sağlamamaktadırlar, kaynaştırma konusunda bilgi sahibi değillerdir, kaynaştırma öncesinde kaynaştırmanın diğer unsurlarını hazırlamamaktadırlar

Okul müdürlerinin kaynaştırmaya ilişkin görüşlerini etkileyen etmenler şu şekilde literatürde yer bulmaktadır:

• Okul müdürlerine verilen hizmet içi eğitimler kaynaştırmanın başarısını arttırmaktadır.
• Müdürler olumlu deneyimler yaşadıkça kaynaştırmaya ilişkin daha olumlu görüşler belirtmektedir.
• Kaynaştırma eğitimine devam eden özel gereksinimli öğrencinin özel gereksinimi ne kadar hafifse, okul müdürleri kaynaştırma sürecini o kadar olumlu algılamaktadırlar

Yine Yıkılmış ve Pınar’ın yaptığı çalışmada da okul müdürlerinin olumlu deneyimlerinin kaynaştırmaya ilişkin daha olumlu görüşler belirtmesini sağladığı görülmüştür.

Kaynaştırma sürecine alınan öğrencilerin profilini, okul müdürlerinin kaynaştırmaya ilişkin görüşlerinin belirlediği de bu çalışmada ortaya konmuştur. Okul müdürleri kaynaştırma sürecinin daha verimli olması için çeşitli kaynaklara ihtiyaç duymaktadırlar. Bu ihtiyaçlar; kaynak temini, yönetmeliğin genişletilmesi ve bilgilendirilme üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu çalışma sonucunda okul müdürlerinin okullarında kaynaştırmaya yer vermek istemedikleri görülmüştür.

Kaynaştırma eğitimine devam eden özel gereksinimli öğrencinin ailesinin kaynaştırmaya ilişkin görüşleri:

Bu konuyu inceleyen ve olumlu sonuçlara ulaşan çalışmalar literatürde görülmektedir. Ancak aileler birçok değişkenin etkisiyle kaynaştırmaya ilişkin olumsuz görüşler de belirtebilmektedirler.

Ailelerin süreç öncesinde bilgilendirilmemesi kaynaştırmayla ilgili görüşlerinin olumsuz olmasına sebep olmaktadır.

Normal gelişim gösteren öğrencinin ailelerinin kaynaştırmaya ilişkin görüşleri: 

Normal gelişim gösteren öğrencilerin aileleri, çocuklarının sınıfında kaynaştırma uygulamaları olduğunda kaynaştırmadan haberdar olmaktadırlar.

Kayhan ve arkadaşlarının yaptıkları çalışma sonucunda şu bulgular elde edinilmiştir:

• Anneler çocuklarının kaynaştırma öğrencileri ile fiziksel olarak benzer olduklarını düşünmektedirler.
• Görsel olarak yetersizliği belli olmayan, yetersizlikten hafif şiddette etkilenen kaynaştırma öğrencilerine karşı görüşleri daha olumludur.
• Anneler, kaynaştırma sürecinin hem kendi çocuklarına hem de özel gereksinimli öğrencilere yararlı olduğunu düşünmektedirler.
• Anneler kaynaştırma için herhangi bir çalışmada bulunmadıklarını ancak olası bir çalışmayı destekleyeceklerini belirtmişlerdir.
• Katılımcı bazı anneler ise bazı çocukların ayrı okullarda eğitim alması gerektiğini savunmuştur.

Destek eğitim hizmeti veren okullardaki öğretmenlerin kaynaştırmaya ilişkin görüşleri: 

Özel eğitim bölümünde öğrenim gören öğrencilerle yapılan bir çalışmada şu sonuçlara ulaşılmıştır:

• Özel eğitim bölümünde öğrenim gören öğretmen adaylarının kaynaştırma uygulamalarını, kaynaştırma sınıfı öğretmenlerinin olumsuz görüş sergileyecekleri bir durum olarak gördüklerini göstermektedir.
• Kaynaştırma hakkında bilgi ve gözlem süresi arttıkça öğretmen adayları, kaynaştırma konusunda olumlu görüşler edinirken; kaynaştırma süreciyle ilgili olumsuzlukların daha çok farkına varmışlardır.

Umarım fikir veren bir yazı olmuştur. Haftaya görüşmek üzere.

Kaynaştırma Yazı Dizisi - 6

Merhaba, bu hafta yazı dizimin altıncısını sizlerle paylaşıyorum. Bu hafta kaynaştırma sürecinin tipleri hakkında konuşacağız. Hadi başlayalım.

Kaynaştırma; kaynaştırma eğitimine devam eden özel gereksinimli öğrencinin genel eğitim sınıfında bulunduğu zamana göre tiplere ayrılmaktadır.

Kaynaştırma eğitimine devam eden özel gereksinimli öğrencinin kaynaştırma okulunda bulunma süresine göre kaynaştırma tipleri şu şekildedir:

• Tam zamanlı kaynaştırma: Genel eğitim okullarında özel gereksinimli öğrencilerin tam zamanlı olarak eğitim almalarını sağlayan kaynaştırma şeklidir. Bu uygulamaya 2000 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’nca yayınlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği temel oluşturmaktadır.
  
  Bu yönetmelikte kaynaştırma uygulama ilkeleri şu şekilde sıralanmıştır:
   Özel gereksinimli her öğrenci kendi akranları ile birlikte eğitim alabilmelidirler.
   Özel eğitim hizmetleri öğrencilerin gereksinimlerine göre şekillendirilmelidir.
   Hizmetler okul merkezlidir.
   Tanılama, değerlendirme, izleme gibi süreçler ekiple yapılmalıdır.
   Bütün öğrenciler öğrenebilir ve öğretebilir.
   Kaynaştırma bir program dahilinde verilen bir özel eğitim uygulamasıdır.
  
  Yine aynı yönetmelikte kaynaştırma uygulamalarının önkoşulları da sıralanmıştır. Kaynaştırma okullarında gerekli düzenlemelerin yapılması, özel gereksinimli öğrencilerin birden fazla yetersizliğinin olmaması, kaynaştırma okullarındaki her bir öğrencinin kaynaştırma hakkında bilgilendirilmesi, genel eğitim sınıflarındaki hedeflerin özel gereksinimli öğrenciye göre uyarlanması önkoşullardır.
  
  
• Yarı zamanlı kaynaştırma; birden fazla yetersizliği olan öğrencilere belirli derslerde genel eğitim sınıfında bulunabilmeleri konusunda imkan veren bir kaynaştırma tipidir. Burada özel gereksinimli öğrencinin ihtiyaçlarına göre destek eğitim hizmetlerinden yararlanmasına, bireysel özelliklerine göre kaynaştırma sınıfındaki eğitim hizmetlerinden yararlanmasına fırsat verilir.

Umarım fikir veren bir yazı olmuştur. Haftaya görüşmek üzere.

Kaynaştırma Yazı Dizisi - 5

Merhaba, iki yıllık bir aranın ardından kaynaştırma yazı dizime kaldığım yerden devam ediyorum. Birkaç yazı sonra son bulacak olsa da tamamlamanın haklı gururunu yaşayacağım.

Bu hafta sizlerle kaynaştırma sürecinin dünyada ve Türkiye'de nasıl olduğu, nasıl geliştiği hakkında bilgi vereceğim. Şimdiden iyi okumalar.

Dünyada özel eğitim; 1700’lü yıllardan sonra önem kazanan, 1900’lü yılların sonuna doğru gelindikçe “normalleştirme” vurgusu yapılan bir süreç izlemiştir. Normalleştirme vurgusu beraberinde kaynaştırmaya verilen önemi de arttırmıştır. Günümüzde, Amerika Birleşik Devletleri’nde özel gereksinimli öğrenciler genel eğitim okullarına kabul edilmektedir. Yapılan uyarlamalar, müdahaleler ve programlar sonrasında özel gereksinimli öğrencinin kaynaştırmadan yararlanamadığı durumlarda öğretmenler ve aileler iş birliği ile, özel gereksinimli öğrencinin kendi özelliklerine benzer özellikler gösteren öğrencilerle aynı özel eğitim okullarında eğitim almasını isteyebilmektedirler.

İngiltere’de 1993 yılında çıkan Eğitim Yasası ile kaynaştırmanın çerçevesi belirlenmiştir. Bu çerçeve belirlenirken bazı ilkelerden yararlanılmıştır. Bu ilkeler: Özel gereksinimli öğrenciler eğitim sisteminin hangi basamağında olursa olsun belirlenmelidir. Özel gereksinimli öğrenciler olabilecek en kapsamlı sistemle eğitim almalıdırlar. Kaynaştırma sisteminin içine olabildiğinde fazla özel gereksinimli öğrenci 35 alınmalıdır. Değerlendirmenin kaliteli olması için okul ve aile işbirliği içinde olmalıdır.

Dünyada yapılan diğer uygulamalarda; tanı alma öncesi süreçler, tanılama süreci, tanı sonrası kaynaştırma sistemine yerleştirme süreci olmak üzere üç farklı süreçten bahsedilmektedir. Türkiye’de de bu süreçler uygulanmaktadır.

Türkiye’de ilk olarak 1983 yılında yürürlüğe giren 2916 sayılı yasa ile kaynaştırmadan bahsedilmiştir. Kaynaştırma uygulamalarına başlayan ülkeler ile Türkiye arasında 12 yıllık bir fark olduğu görülmektedir. Bu yasanın dördüncü maddesi özel gereksinime ihtiyaç duyan bireylerin normal gelişim gösteren bireylerle aynı ortamda eğitim alabilmeleri için gerekli tedbirlerin alınmasından bahsetmektedir.

1992 yılında kaynaştırma, Kırcaali-İftar tarafından gerekli destek eğitim hizmetleri verilmesi koşuluyla özel gereksinimli öğrencilerin normal gelişim gösteren çocuklarla aynı okulda eğitim almaları, olarak tanımlanmıştır.

1997 yılında çıkan 573 sayılı kanun hükmünde kararnamede kaynaştırma şu şekilde tanımlanmıştır: “Özel eğitim gerektiren öğrencilerin eğitimleri, hazırlanan bireysel eğitim planları doğrultusunda akranlarıyla birlikte her tür ve kademedeki okul ve kurumlarda uygun yöntem ve teknikler kullanılarak sürdürülür.”

2000 yılındaki Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde ise daha ayrıntılı bir şekilde kaynaştırmanın tanımı yapılmakta ve öğretim kademelerine vurgu yapılmaktadır. Kaynaştırmanın tanımının giderek ayrıntılı hale geldiği görülmektedir. Bu tanımlar ile kaynaştırmanın alanda uygulanma oranı ve başarısı da artmıştır.

Öğrencilerin kaynaştırma programlarına dahil edilmesinden önce tanı alma öncesi süreçler, tanılama süreci, tanı sonrası kaynaştırma sistemine yerleştirme süreci olmak üzere üç farklı dönemden bahsedildiği önceki bölümde bahsedildiği gibi Türkiye’de uygulanmaktadır.

Tanı alma sürecinden önce yapılması gerekenler şu şekildedir:

• Sınıf öğretmenleri, sınıflarında özel desteğe ihtiyaç duyan öğrencilerini belirlemelidir.
• Daha sonra sınıf öğretmeni, bu öğrencilere hangi davranışları kazandırmayı hedeflediğini belirlemelidir.
• Sonrasında değiştirilmesi hedeflenen davranışa müdahaleyi kapsayan programın ne kadar süre alacağını planlamalıdır.
• Bu planlamanın sonrasında da sınıf öğretmeni müdahale programını hazırlamalı ve uygulamalıdır.
• Sınıf öğretmeni bu süreç boyunca programda, öğretimsel süreçlerde, sınıf yönetiminde ve sınıf çevresinde uyarlamalar yapmalıdır.
  
  

Tanı alma sürecinden önce yapılan bütün müdahale ve uyarlamalar sonuç vermediğinde öğrencinin yönlendirilme işlemine başlanmalıdır.

Yapılması gereken ilk iş tanı alma sürecinden önce yapılan bütün müdahalenin raporlaştırılmasıdır. Bu rapor ile birlikte öğrenci, en yakın eğitim ve araştırma hastanesinden bir sağlık raporu alırlar. Bu sağlık raporunda öğrencinin özel gereksinimi net bir şekilde ifade edinirler. Alınacak olan bu sağlık raporu ile öğrenci ve ailesi bağlı bulundukları Rehberlik ve Araştırma Merkezi’ne başvururlar.

Bu merkezde öğrenci alanında uzman öğretmenlerden oluşan Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu’nca ayrıntılı şekilde değerlendirilir ve bir rapor hazırlanır. Bu rapor Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu’dur. Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu, Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda özel eğitime ihtiyacı olduğu belirlenen öğrenciler için düzenlenen rapordur.

Bu rapor sonrası öğrencilere, ücretsiz olarak eğitim alabilmelerini sağlayacak bir rapor verilir. Bu rapor ile öğrenciler destek eğitim hizmetlerinden ve uygunsa kaynaştırma hizmetlerinden yararlanırlar.

Tanılama süreci, Rehberlik ve Araştırma Merkezi’nin yönlendirmesi ile son bulur ve tanı sonrası yerleştirme dönemi başlar.

Bu dönemde Rehberlik ve Araştırma Merkezi öğrencileri hiçbir destek özel eğitim hizmeti olmaksızın öğrencinin devam ettiği okulda devam edilmesine karar verebilir, gerekli destek eğitim hizmeti alması sağlanarak öğrencinin devam ettiği okulda devam edilmesine karar verebilir ya da öğrencinin kendisiyle aynı yetersizliğe sahip öğrencilerle ayrı okulda eğitim almasına karar verebilir. Bu karar, sıklıkla yetersizliği olan öğrencinin ya da ailesinin fikri alınmaksızın uygulanmaktadır.

Bu sürecin ardından öğrenciye yerleştiği okulda bulunan Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı Geliştirme Birimi tarafından Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı (BEP) hazırlanır. Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı Geliştirme Birimi özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin okullarındaki BEP’lerini hazırlamak amacıyla oluşturulan birimdir.

BEP; bir yıl içerisinde özel gereksinimli öğrenciye ne kazandırılacağını, nerede ve nasıl çalışılacağını belirleyen plandır. Bu eğitim planını hazırlamak kaynaştırma sürecindeki unsurlarının tamamının göreviyken; uygulamak, okuldaki öğretmenlerin ve okul yönetiminin görevidir. Ancak bireyselleştirilmiş eğitim planını hazırlama sürecinde aile, sıklıkla bu sürecin dışında kalmaktadır.

Eğitim programı hazırlandıktan sonra özel eğitim okullarında, kaynaştırma sınıflarında yapılan çeşitli uyarlamalar ve düzenlemelerle program uygulanır. Program uygulanırken; öğretim bireyselleştirilir, fiziksel düzenlemeler yapılır, sürece ve sınıf iklimine ilişkin düzenlemeler, öğretim süreçlerinde ve işleyişte çeşitli uyarlamalar yapılır. Bu uyarlamalarla öğrencinin hedeflenen becerileri edinmesi sağlanmaya çalışılır.

BEP’in son bulduğu dönemde öğrenciler yeniden Rehberlik ve Araştırma Merkezleri’ne giderler. Öğrencilerin ilerlemelerinin takip edilmesi Rehberlik ve Araştırma Merkezleri’nin görevlerindendir.

...

Kendi tezimden olduğu gibi buraya aldım bölümü aslında. Umarım fikir veren bir yazı olmuştur. Haftaya görüşmek üzere.

Kaynaştırma Yazı Dizisi - 4

Merhabalar. Kaynaştırma hakkında derinlemesine incelemeler yaptığım yazı dizimin dördüncüsü ile bu hafta sizlerleyim. Bu hafta kaynaştırma sürecini konuşalım istedim. Hem önümüzdeki günlerde açılacak okullar hem de hali hazırda kaynaştırmaya hazırlanan aileler ve çocuklar için önemli bir yazı olacağı görüşündeyim. Şimdiden iyi okumalar.

Kaynaştırmaya dahil edilmek için birkaç önkoşul bulunmakta. Bunlar:

• Öğrencinin sağlık raporunun olması
• Öğrencinin, bağlı olduğu Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nden alacağı RAM Raporu
• RAM'dan kaynaştırma için alınacak olan onay (Değerlendirme Kurulu Raporu'nuzun Kaynaştırmaya Uygun çıkması gerekmektedir.)
• Yönlendirildiğiniz okulun kontenjan durumunun uygun olması
• Çocuğunuzun tanısı ve tanı oranı ne olursa olsun kaynaştırmaya başvurabilirsiniz. Burada çocuğunuzun bireysel performansı ve RAM'ın çocuğunuz hakkındaki görüşleri önem kazanıyor. Maalesef subjektif bir durum söz konusu. (Maalesef.)
• En traji-komik olan koşul ise; kaynaştırma için başvurduğunuz okulun önce müdürünün sonra sınıf öğretmeninin sizi ve çocuğunuzu kabul edip etmemesi. (Yeni sistem ile birlikte, bu son maddenin keyfilikten uzaklaşacağı inancındayım. Hâlâ velilerim kayıt yaptıracak okul bulamasa da inanıyorum, evet inanıyorum.)

Belki haberiniz olmamış olabilir. 7 Temmuz 2018 günü yeni bir Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği yayınlandı. Bu yönetmelikten birkaç not aktarmak isterim:

Bu yönetmelikte RAM'lardan verilecek olan Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu ile her tür ve derecedeki okuldan kaynaştırma ve bütünleştirme hizmeti alınabileceği yazıyor. Yani bu, bizim hakkımız. Çocuğunuz RAM'a gittiğinde kaynaştırma kararı çıkmışsa, kaynaştırma sizin hakkınız olmuş oluyor. Bu nedenle ya RAM'ın yönlendirdiği okula ya da kendi belirleyeceğiniz okula gidip kayıt yaptırabilirsiniz. Yine söylüyorum: Bu sizin hakkınız.

Aynı yönetmelikte tam ve yarı zamanlı kaynaştırmadan bahsediliyor. Burada tam ve yarı zamanlı kaynaştırmayı da okulun programını izleyen ve izlemeyen olarak ayırmışlar. Kayıt yaptırdığınız okulun durumu ve yapılan değerlendirmelerde çocuğunuz için uygun olan şekil hangisiyse o sistemin içinde yer alabiliyorsunuz.

Kaynaştırma okuluna kayıt yaptırırken her sınıfın kaynaştırma öğrencisi için kontenjanının farklı olabileceğini ihmal etmemeli. Tam zamanlı kaynaştırma sınıflarında kontenjan 2'dir. Özel eğitim okullarında ise 5'tir. Bu sayı kademeye göre değişebilmektedir. Bu durumu göz önünde bulundurarak erken hareket etmekte fayda olduğu görüşündeyim.

Kaynaştırma süresince çocuklarınızın yabancı dil derslerinden muaf olduklarını unutmayın. Bu durumu okul yönetimi e-okula kaydetmelidir ve çocuğunuz bu derslerden muaf olmalıdır.

Çocuğunuz bir defaya mahsus olmak üzere aile ve BEP Geliştirme Birimi'nin ortak kararıyla sınıf tekrarı yapabilir. Burada ortak kararın alınması önemli.

Çocuğunuz gireceği her sınavda, başarısının ölçüleceği her uygulamada kendi Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı'ndan sorumludur. Çocuğunuzun bireysel özellikleri gözetilerek değerlendirme uygulamlarına dahil edilmesi zorunludur.

Destek eğitim odasında çocuğunuz haftalık ders saatinin %40'ından fazlasını geçmeyecek şekilde destek eğitim alabilir. Çocuğunuzun tüm gün destek eğitim odasında kalmasına müsaade etmemeniz gerektiğini burada yasal hak olarak da görüyorsunuz. Destek eğitim hizmeti hafta sonu da verilebilmekte. Çocuğunuzun ve okulun uygunluk durumuna göre bunu talep edebiliyorsunuz.

Ben uzun uzun alıntılar yapmak yerine sizler için önemli olan noktaları burada paylaşmak istedim. Yönetmeliğe ulaşmak isterseniz şuradan ulaşabilirsiniz.

Çocuğunuz senelerdir özel eğitim merkezlerinde devam eden eğitim sürecindeyken, artık okul çağına gelmişse ve siz ne yapacağınızı bilemiyorsanız şu adımları lütfen takip edin:

1. Çocuğunuzun kaynaştırmaya hazır olup olmadığını en iyi bilen kişi, devam ettiğiniz özel eğitim merkezinizdeki özel eğitim öğretmenlerinizdir. Onlardan olumlu yanıt alınca kaynaştırma sürecini başlatmak daha doğru olacaktır.
2. Çocuğunuz kaynaştırmaya uygun değilse, kaynaştırmaya hazırlık programı sunan bir özel eğitim merkezindeyseniz bu programa dahil olun ve çocuğunuzun kaynaştırma sürecine hem psikolojik hem de bilişsel olarak hazır olmasına destek olun.
3. Çocuğunuzun kaynaştırmaya hazır olduğu sene başında ise resmi kanallara başvurmanın zamanı gelmiş demektir.
4. Bağlı olduğunuz RAM'ı arayarak kaynaştırmaya uygunluk için değerlendirme talep ettiğinizi belirtin.
5. Randevu saatinizde RAM'da olun. Değerlendirme sonucunu zaten size anında söyleyeceklerdir.
6. Sonuca göre çevrenizdeki okulları araştırın. Bu araştırmayı, çevrenizdeki kaynaştırma öğrencilerinin ailelerinden ya da doğrudan okullara gidip görüşme yaparak uygulayabilirsiniz. Burada internetten hurafe okumamak önemli!
7. RAM'dan önerilen okul bilgisini telefondan almanız mümkün değil. Yüz yüze yapacağınız görüşme sonrası okul bilgisini aldıktan sonra, o okulla olası sorun yaşarsanız dilekçe ile doğrudan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nden yardım isteyin. Farklı bir okul ya da farklı bir yöntem denenebilir.
8. Okula kayıt yaptırdıktan sonra ise artık örgün eğitimin bir parçası olan çocuğunuzun destek eğitimine ve okullar arası iletişimin sağlanmasına gayret edin. Unutmayın; özel eğitim sürecinde aileler bütün bilgilerin toplandığı tek kaynaktır. Sık sık toplantılar talep ederek sürecin içinde olun.

Umarım sizlere yardımcı olan bir yazı olmuştur. Yazı dizim henüz bitmedi. Beşinci yazı ile görüşmek üzere, sevgiler.

Kaynaştırma Yazı Dizisi - 3

Merhabalar, kaynaştırma yazı dizime kaldığım yerden devam ediyorum. Daha birçok yazı sırada bekliyor, yavaş yavaş sizden gelen sorulara cevap verebileceğime inanıyorum.

Bu hafta kaynaştırmanın yararları üzerinde durmak istedim. Kaynaştırma neden gerekli, bunu uzun uzun konuştuk. Peki ya yararları neler? Her bir unsur için ayrı ayrı yararlarına göz atmakta fayda var. Hadi başlayalım.

...

• Kaynaştırma öğrencisi için yararları
• Kaynaştırma öğrencisinin içine bulunduğu topluma uyumunu hızlandırır.
• Normal gelişimi model almasını sağlar.
• Parçası olduğu toplumun normlarını erken yaşta öğrenir.
• Kaynaştırma sınıfındaki diğer öğrencilere yararları
• Bireysel farklılıklar saygı duyan bireyler olmalarını sağlar.
• Temel ahlaki değerleri erken yaştan edinirler.
• Toplumun her kesimindeki bireylerle iletişim kurma şansı elde ettikleri için iletişim becerileri gelişir.
• Empati duyguları gelişir.
• Daha gerçekçi hedefler belirleyerek zaman ve maddi kaynakları ekonomik kullanmak adına adımlar atabilirler.
• Kaynaştırma sınıf öğretmenine yararları
• Öğretmenlik becerilerini farklı performans sergileyen bireylere sergileyerek becerilerini arttırır.
• Farklı ihtiyaçları olan bireylere aynı anda eğitim hizmeti verdiği için manevi tatmini artar.
• Deneyim arttıkça oluşan mesleki hantallık kaynaştırma ile oluşmaz.
• Bireysel farkındalık, farklılıklara saygı gibi ileri düzey düşünsel beceriler gelişir.
• Kaynaştırma öğrencisinin ailesine yararları
• Normal gelişim gösteren birey ve aileleri ile kurdukları etkileşim sonucu daha gerçekçi hedefler belirlerler.
• Bu etkileşim ile normal gelişim hakkında bilgi sahibi olurlar.
• Kaynaştırma sınıfındaki diğer bireylerin aileleri ile kurdukları sosyal bağlar, toplumun bir parçası oldukları hissini arttırır.
• Kaynaştırma sınıfındaki diğer öğrencilerin aileleri için yararları
• Bireysel farklılıklar saygı duyan bireyler yetiştirmelerini ve olmalarını sağlayan bir sistemi yaşarlar.
• Çocukları hakkında daha gerçekçi hedefler belirlemek için farkındalıkları artar.
• Empati duyguları gelişir.
• Bireysel farkındalık, farklılıklara saygı gibi ileri düzey düşünsel beceriler gelişir.
• Kaynaştırma okul idaresi için yararları
• Toplumdaki her bireyi kucaklayan bir okulun yönetiminde bulundukları için kabul ve onay duyguları ile karşılaşmaları ihtimali artar.
• Farklı ihtiyacı olan bireyler ve aileleri ile çalışıyor olmak idarecilere empati duygularını geliştirmek için fırsatlar verebilir.
• Öğretmenlerin de başına gelen, deneyimle birlikte hantallaşma durumu idarecilerin de başına gelmektedir. Bu hantallaşma kaynaştırma süreci ile ortadan kalkar.
• Kaynaştırma okulunda çalışan diğer personel için yararları
• Empati, yardım etme, yardım alma gibi temel ahlaki becerileri gelişir.
• Toplumun gerçekleri ile yüzleşmeleri ve bu gerçekliği öğrenmeleri fırsatı sunulur.
• Kaynaştırma öğrencisinin ailesi ile kurdukları etkileşim ile yeni sosyal çevreler edinirler.
• Kaynaştırma öğrencisinin destek eğitim aldığı öğretmenine yararları
• Kaynaştırma sürecine girebilecek kadar öğrencisinin ilerlemesini sağladığı için mesleki tatmini yükselir.
• Kaynaştırma hakkındaki deneyimi artar.
• Kaynaştırma öğrencisinin destek eğitim aldığı merkezin yönetimi için yararları
• Farklı ihtiyacı olan bireyler ve aileleri ile çalışıyor olmak idarecilere empati duygularını geliştirmek için fırsatlar verebilir.
• Öğretmenlerin de başına gelen, deneyimle birlikte hantallaşma durumu idarecilerin de başına gelmektedir. Bu hantallaşma kaynaştırma süreci ile ortadan kalkar.
• Kaynaştırma öğrencisinin destek eğitim aldığı merkezde çalışan diğer personel için yararları
• Empati, yardım etme, yardım alma gibi temel ahlaki becerileri gelişir.
• Toplumun gerçekleri ile yüzleşmeleri ve bu gerçekliği öğrenmeleri fırsatı sunulur.
• Kaynaştırma öğrencisinin ailesi ile kurdukları etkileşim ile yeni sosyal çevreler edinirler.
• Çevredeki bireyler için yararları
• Kaynaştırma ile bireyler topluma daha çabuk hazır hale gelir. Toplumda çeşitli sebeplerle düzeni bozan bireyler yerine toplumun kalkınmasına destek olan bireylerin olması toplumun refah düzeyini arttırır.
• Kaynaştırma hakkında bilgi alan bireylerin farkındalıklar artar ve farklılıklara saygı duyan bireyler olma ihtimalleri oluşur.
• Her bir bireyin eğitim alma hakkının rahatlıkla gerçekleştirildiği bir toplumda yaşıyor olmak pozitif bir durum olarak karşılarına çıkar.

Her pencereden bakmaya çalıştım ancak hepimiz için öncelikli yararı: Empati.

Umarım sizler için fikir veren bir yazı olmuştur. Haftaya görüşmek üzere.

Kaynaştırma Yazı Dizisi - 2

Merhabalar. Bu hafta kaynaştırma konusunda açtığımız dosyamızın ikinci yazısı için, kaynaştırmanın temel unsurları nelerdir ve bu unsurlar neler yapmalıdırlar sorularına yanıt aradım. Kaynaştırmayı a'dan z'ye masaya yatırdığım yazı dizim devam edecek.

Kaynaştırmanın tanımını ve temel ögelerini şu yazımda bulabilirsiniz. Bu yazıyı okuduktan sonra şimdiki yazımı okumanız daha sağlam ilerlemenizi sağlayacaktır.

Kaynaştırmanın temel ögeleri derken, kaynaştırma sürecinde bulunan, bu süreci yaşayan ve bu süreçten etkilenen herkesi kast ediyorum. Sırası ile bu kişilere ve sorumluluklarına göz atalım istedim. Böylece kimler sorumluluğunu sahiden yapıyor kimler yapmıyor daha net bir şekilde ortaya koymuş oluruz.

1. Kaynaştırma öğrencisi: Kaynaştırma öğrencisinin olmazsa olmazı, doğal olarak, kaynaştırma öğrencisidir. Bir birey herhangi bir yetersizliğe sahipse genel eğitim ortamlarından yararlandığı sürece kaynaştırma, bireye de kaynaştırma öğrencisi denmektedir.
   
2. Kaynaştırma sınıfı sınıf öğretmeni: Kaynaştırma öğrencisinden sonraki en önemli unsur kaynaştırma sınıfından sorumlu olan sınıf öğretmenidir. Kaynaştırmanın temelini oluşturan kişidir. Kaynaştırmanın diğer unsurlarını kaynaştırmaya hazırlamak, süreci yönetmek ve organize etmek gibi sorumlulukları vardır. Kaynaştırma öğrencisinin kaynaştırmaya dahil olup olamayacağı kararını vermek, kaynaştırma öğrencisinin sınıftan verim almasını engellemek, kaynaştırmaya engel olmak gibi sorumlulukları yoktur. Kaynaştırma, çocuklarımızın hakkıdır ve bir kişinin iki dudağı arasında değildir. (Üslubumun sertliği için özür diliyorum.)
   
3. Kaynaştırma öğrencisinin ailesi: Kaynaştırmaya devam eden bireyin ailesinin sorumlulukları ise çocuğunun kaynaştırmaya hazırlığına ve eğitim sürecine dahil olmaktır. Ailelerin; çocuklarının kaynaştırma uygulamalarına katılacağı okulların yönetimlerini ve öğretmenleri ikna etmek gibi bir sorumluluğu yoktur.
   
4. Kaynaştırma öğrencisinin destek eğitim aldığı rehabilitasyon merkezindeki öğretmen/leri: Bu öğretmenler, kaynaştırma öğrencisinin kaynaştırma öncesi eğitim süreçlerini tek başlarına devam ettirirler. Bu nedenle kaynaştırmaya hazırlıkta en büyük sorumluluk aslında özel eğitim merkezlerindeki öğretmenlerimizdedir. Kaynaştırmaya bilişsel, fiziksel ve psikolojik hazırlık bu süreçte sağlanmalıdır. Kaynaştırma sürecinde de gereken yerde gereken desteği vermeleri gerekmektedir.
   
5. Kaynaştırma sınıfındaki diğer öğrenciler: Kaynaştırma öğrencisi sınıfa gelmeden önce, kaynaştırma ve özel gereksinim kavramları hakkında bilgi sahibi olmaları gereken öğrencilerdir. Bu kavramları bilir ve arkadaşlarını o şekilde sınıfa dahil ederlerse, kaynaştırmanın asıl hedefi olan sosyal becerilerin edinimi için büyük bir adım atılmış olur.
   
6. Kaynaştırma sınıfının bulunduğu okulun yönetimi: Okul yönetiminin tek görevi kaynaştırma öğrencisinin ihtiyaç duyduğu bütün destekleri sağlamak ve uygulamaktır. Okul yönetiminin kaynaştırmaya verdiği destek kaynaştırmanın kalitesini etkilemektedir. Günümüzde çoğu okul yönetiminin kaynaştırma hakkında olumlu görüşleri yoktur ancak ilerleyen dönemlerde bunun değişeceği umulmaktadır. Buna karşın; okul yönetiminin kaynaştırma hakkında bilgisinin olup olmaması, olumlu düşüncelerinin olup olmaması kaynaştırma kararını etkilemez. Okul müdürleri, kaynaştırma kararı verilen her bir bireye hizmet etmekle görevlidir.
   
7. Kaynaştırma sınıfının bulunduğu okuldaki diğer personel: Bu gruptaki meslek elemanları, kaynaştırma öğrencisinin ve ailesinin sosyal çevrede sıkça karşılaştığı gruptur. Bu gruptaki bireylerin dışarıda olduklarını sanmaları olağandır. Ancak kaynaştırma sürecinin içindedirler. Gerekli bilgi ve becerileri edindikten sonra kaynaştırma sürecine olumlu katkıda bulunabilecekleri ihmal edilmemelidir.
   
8. Kaynaştırma sınıfındaki diğer çocukların aileleri: Öncelikle bu gruptaki aileler bilgilendirilmeli ve aileler bilgilenmeye açık olarak en önemli sorumluluklarını yerine getirmelidirler. Bu bilgilendirme sonrası hiçbir ailenin kaynaştırma sürecini reddedeceğini düşünmüyorum. Bilgi ile; acıma, yok sayma, üzülme gibi duygular ve davranışlar yok olacaktır. Her aile, her çocuğun özel olduğunu anladığı an kaynaştırma daha keyifli bir süreç olmaktadır.
   
9. Kaynaştırma öğrencisinin destek eğitim aldığı rehabilitasyon merkezinin yönetimi: Rehabilitasyon merkezlerinin okul yönetimleri, öğretmenlerin görüşmesini sağlamak, çocukların doğru ve yeterli destek eğitim almalarını sağlamak ve bütün süreci koordine etmek gibi görevleri vardır. Maalesef günümüzde çocukların haklarının savunuculuğunu yapmak bu gruba düşmektedir.
   
10. Kaynaştırma öğrencisinin destek eğitim aldığı rehabilitasyon merkezindeki diğer personel: Bu gruptaki meslek elemanları da, kaynaştırma öğrencisinin ve ailesinin sosyal çevrede sıkça karşılaştığı gruptur. Bu gruptaki bireylerin dışarıda olduklarını sanmaları olağandır. Ancak kaynaştırma sürecinin içindedirler. Gerekli bilgi ve becerileri edindikten sonra kaynaştırma sürecine olumlu katkıda bulunabilecekleri ihmal edilmemelidir. Tıpkı kaynaştırma okulunda olduğu gibi, rehabilitasyon merkezlerindeki yardımcı personel de büyük önem taşımaktadır.
    
11. Çevredeki bireyler: Sen, ben, o. Herkes. Kaynaştırmanın ne olduğunu ve neden önemli olduğunu öğrenerek işe başlayabiliriz. Ardından kaynaştırma gerektiren ve gerektirmeyen çocuklara nasıl doğru davranırız bunu öğrenmeliyiz. Tek yapmamız gereken bilgilenmek. Sonrasında zaten kaynaştırma ya da özel eğitim konusunda üzerimize düşeni yapmış oluyoruz. Çok kolay, değil mi?

Kaynaştırmanın ögeleri bu şekilde karşımıza çıkıyor literatürde. Birkaçını da ben ekledim, farkındalık yaratmak ve çok da uzak olmadığını göstermek için. Umarım sizler için yeni fikirler veren bir yazı olmuştur. Haftaya görüşmek üzere.

Kaynaştırma Yazı Dizisi - 1

Herkese merhaba. Yepyeni bir yazı dizisine başlıyorum ve oldukça heyecanlıyım. Yüksek Lisans Tezi'mde, üzerinde uzun uzun düşünüp taramalar yapınca ben de dedim ki "Herkes doğru bilgiyi bilmeli!"  ve başladım yazı dizime. Bu dizisi boyunca doğru kaynaştırma nedir, ne yapılırsa doğru kaynaştırma olur, kaynaştırmanın unsurları nelerdir, bu unsurlara düşen görevler nelerdir, kaynaştırmanın yararları ve sınırlı olduğu durumlar nelerdir gibi sorulara cevap bulmaya çalışacağım sizlerle.

Hadi başlayalım!

...

Kaynaştırma aslında nedir?

Kaynaştırma, özel gereksinimi olan her bir bireyin normal gelişim gösteren bireylerle birlikte eğitim aldığı ve etkileşim kurduğu eğitim ortamının genel ismidir.

Kaynaştırma;

• genel eğitim sınıfında ve okulunda, özel gereksinimli bireyin doğru şekilde kabullenilmesi ile kaynaştırma olur.
• özel gereksinimli bireye, genel eğitim sınıfında gerekli sosyalleşme fırsatları verildiğinde kaynaştırma olur.
• toplumun her bir kesimi tarafından bu süreç "normal" olarak görüldüğünde kaynaştırma olur.

Başarılı bir kaynaştırmanın temelleri nelerdir?

• Kaynaştırma okulundaki tüm okul çalışanları, özel gereksinimli bireylere karşı kabul edici ve destekleyici şekilde hareket etmelidirler. Bu destekleyici olma durumu bir sevap olarak değil bir görev olarak görülmeli ve bu görev layığı ile yapılmalıdır. Hiçbir çocuk, hiçbir bireye muhtaç olmayana dek bu bakış açısını edinmemiz gerekmektedir.
• Kaynaştırma sınıflarındaki kaynaştırma öğrencisi için bireyselleştirilmiş eğitim planı hazırlanmalıdır. Bu plan kaynaştırma öğrencisinin hayatında var olan bütün uzmanlarla ve aile ile birlikte hazırlanmalıdır.
• Kaynaştırma sınıfı öğretmeni de kaynaştırma sürecine ve kaynaştırma öğrencisine olumlu tutumlar sergilemelidir. Sınıf öğretmeninin tutumları ile ilgili ayrıca konuşacağımız bir yazımız olacak zaten.
• Kaynaştırma sınıfları bütün bireylerin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde düzenlenmelidir. Zaten genel eğitim sınıfları her bir bireyin ulaşabileceği özelliklere sahip olmalıdır, sadece kaynaştırma öğrencileri için değil.
• Kaynaştırma sınıflarında bütün bireyler, bütün imkanlardan eşitçe yararlanma fırsatına sahip olmalıdırlar.
• Kaynaştırma sürecinde her bir öğrencinin kendi hızında öğrenmesine dikkat edilmelidir.
• Kaynaştırma sürecine gerekli teknolojik destek, kaynaştırma süreci öncesi sağlanmalıdır.
• Kaynaştırma sürecindeki bütün uzmanlar ve aile işbirliği içinde olmalıdır.

Kaynaştırma bir haktır ve sınıftaki diğer çocukların anne ve babasının kararına, okul müdürünün kaynaştırmaya bakışına, sınıf öğretmeninin kaynaştırma öğrencisini sınıfında isteyip istememesine göre bu hak değişmez. Her çocuk eşittir ve aynı eğitimi alma hakkında sahiptir. Bu kural cepte!

İlk yazım için bu cebimizdeki kuralı alalım, herkesle paylaşalım ve insanlara bir kez daha anlatalım ki "Her çocuk için, her hak!". Net ve basit, değil mi?

Gelecek yazılarda görüşmek üzere, sevgiler.